ANASAYFA KURUMSAL HEKİMLERİMİZ HİZMETLERİMİZ BLOG İLETİŞİM

İlaç Kullanımı Diş Eti Hastalığına Sebep Olur mu?

Dişeti hastalıkları, yeterli yapılamayan ağız hijyeni sebebiyle meydana gelen dişetinin iltihaplanması olarak tanımlanabilen periodontal hastalıklardır. Dişeti hastalıklarının esas sebebi dişeti kenarında ya da altında biyofilm biçiminde ortaya çıkan mikrobiyal diş plağıdır. Bu sebeple, diş plağının fırçalama ile diş üzerinden uzaklaştırılmak gerekir. Bunun sebebi plak, hem fiziksel baskı uyguladığı için dişetinin çekilmesine yol açar, hem de içerdiği bakterilerin meydana getirdiği toksinler sebebiyle dişeti dokusunun tahriş olmasına ve iltihaplanmasına yol açar.

Dişetinin doğal rengi olan pembeden, kırmızıya dönüşmesi, hafif şişlikler ve dişeti kanmaları biçiminde biraz hafif seyreden dişeti hastalığı gingivitis olarak isimlendirilir. Gingivitis dişeti hastalığının ilk evresidir. Çoğunlukla fazla rahatsızlığa sebep olmaz, bu nedenle de kişiler bunu görmezden gelebilir. Gingivitis diş hekimin tarafından yapılacak olan tedavi ve gereğince uygulanacak bir ağız bakımı ile iyileşir.

Şayet hafif dişeti enfeksiyonu olan gingivitis, görmezden gelinir, tedavi edilmez ise, şiddetlenir, son olarak da dişleri tutan destek dokularında ve kemik dokusunda hasara yol açar. Dişeti hastalığının ilerlemiş hali periodontitis olarak isimlendirilir. Tedavi edilmeyen hafif dişeti enfeksiyonlarında plak zamanla dişeti çizgisinin içine doğru gider ve Periodontitis biçimlenir. Bakteri içinde üretilen toksinler bakterilerin parçalanması yüzünden bölgeye yayılma yapar. Bu toksinler dişetiyle beraber dişin etrafındaki destek dokularda iritasyona, tahrişlere sebep olur. İleri derecede dişeti iltihabı olan periodontitis durumunda dişeti dokularında ve kemikte iltihabi reaksiyon ve geri döndürülemez şekilde sorunlar oluşur. İlerleyen zamanlarda dişeti ile diş arasında temizlenemeyen cep ismi verilen boşluklar oluşur. Bu boşluklar diş fırçası ile kesinlike yeterice temizlenemez. Hastalık şiddetlendikçe bu cepler daha da derinleşir ve dişeti dişten ayrılır, periodontal ligamentlerde, dişi çevresindeki kemikte yıkımlar ve diş köklerinde sement ve dentin yitirilmeleri gerçekleşir ve diş sallanmaya başlar. Bu evreden sonra yoğun bir tedavi ile dişlerin kurtularılması çalışılır ancak genelde dişler çekilir.

Dişin çekilmesi ile nihayetlenen periodontitis sorunu çoğunlukla birden fazla dişi etkiler.

Hastalığın bulaşma yolu: Mikroorganizmaların yol açtığı periodontal sorunlar, tükürük yoluyla sağlıklı inanlara geçebilir. Dişeti hastalıkları yaşı ilerlemiş kişilerde daha yaygın görülmektedir.

Hastalığın yayılımı: Gingivitis dünyada en yaygın olan hastalıklardan biridir. Gingivitis ve Periodontitis Türkiye’de çok yaygındır.

Dişeti hastalıklarının belirtileri:

Dişeti hastalıklarında en yaygın olarak görülen belirti dişeti kanamasıdır.

Sağlıklı dişeti açık pembe renkli, sert yapılı, portakal kabuğunun yüzeyi gibi pütürlü bir yüzeye sahiptir. Hastalıklı dişeti ise kızarık, parlak, yumuşak kıvamlı şişmiş bir biçimdedir.

Hastalığın şiddetine göre değişen oranlarda dişeti çekilmeleri ortaya çıkar.

Ağız boşluğu kaynaklı ağız kokusu mevcuttur.

Hastalığın derecesine bağlı olarak dişlerde konum değişiklikleri ve sallanma, gömülmüş ya da yer değiştirmiş diş görünümleri, ısırma esnasında dişlerin kapanış bozuklukları, estetik bozukluklar oluşabilir.

Diş ve dişeti arasında boşluklar ve iltihaplanma ortaya çıkar ve buradan iltihaplı akıntı geldiği fark edilir.

Dişeti hastalıklarının sebepleri
Dişeti hastalıklarının çeşitli sebepleri vardır. En sık olarak görülen sebebi, ihmal edilen ağız bakımıdır. Buna bağlı olarak ortaya çıkan ve dişlerin yüzeyini kaplayan mikrobiyal dental plaktır. Diğer sebeplerden bazıları ise:

Tartar (diştaşı),
Uygun olmayan dolgu ve protezler,
Stres,
Yetersiz beslenme,
Sigara ve alkol kullanımı,
Kalıtsal faktörler,
Kullanılan bazı ilaçlar,
Menopoz ve hamilelik gibi hormonal etkiler,
Diyabet
Bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar
Dişlerde çapraşıklık üst üste binme gibi bazı ağız içi anomaliler, çene sorunları, ağızdan solunum gibi sorunlara yol açtıklarından dolaylı etkilerle ağız kuruluğu, ağız florasının bozulması ve mikrobiyal dental plak oluşumuna temel olmaları sebebiyle dolaylı olarak dişeti sağlını da kötü etkiler.

Sigara kullanımı genel sağlığa zarar verir. Isı etkisi ve dumanındaki kimyasallar sebebiyle bu kimyasalların ilk temas ettiği ağız içi dokular ve dişetinin sağlığını kötü etkiler.

Stres diş eti hastalıklarında da risk etkenidir ve hastalığa yatkınlığı artırır.

Yeterli olmayan beslenme vücut direncini azaltır. Yine, şeker hastalığı ve başka hastalıklar vücudun savunma mekanizmasını güçsüz bırakır ve enfeksiyonlarla mücadeleyi güçleştirir. Bu sebeple, yaşanan kronik hastalıklarda kimi zaman sekonder (ikincil) enfeksiyonlar ortaya çıkar.

Hamilelik ve menopoz süreçlerinde yaşanan hormonal değişimler dişeti dokusunda duyarlılığın artmasına yol açar ve bakteri plağına dişeti daha hassas olur, kolay şekilde iritasyon şekillenebilir.

İlaç kullanımına bağlı dişeti rahatsızlıkları:

Esas konumuz olan ilaç kullanımına bağlı, dişeti hastalığına etkileri şöyledir: Çeşitli sistemik hastalıkların tedavisinde uygulanan bazı ilaçların dişetinde boyutsal bir artış yani büyüme ve diğer dişeti sorunlarına sebep olduğu bilinen bir durumdur. Dişeti hiperplazisi olarak da isimlendirilen dişeti büyümesi bağ doku artışı yani fibrilizasyondaki artışa bağlı olarak dişeti hacminin artması ve dişeti konturlarının değişmesine yol açar.

İlaç kullanımına bağlı olarak dişlerde kötü kapanış ve konum bozuklukları (malokluzyon) ve bu sebeple oluşan konuşma, ağız kapamada zorluk ve yutkunma sorunları, ağız açıklığında sınırlanma meydana gelir. (trismus)

İlaca bağlı ortaya çıkan dişeti büyümeleri günümüzde çok yaygın olarak yaşanan bir sorundur. Bu sorunlar ilaç kullanımında tedaviyi yapan hekim ve hastaları yıldırmakta ve uygulanan tedavinin başarısını kötü etkilemektedir.

Dişeti büyümesine sebep ilaçlar: Dişeti büyümesine sebep olan ilaçların bazıları aşağıda verilmiştir.

Oral yolla alınan Doğum kontrol ilaçları: Bu grup ilaçlar kontraseptifler olarak da bilinen, ağız yoluyla alınan, östrojen ve progesteron barındıran steroidal ilaçlardır. Asıl olarak, hormonal değişikliklerin periodontal duyarlılığı artırdığı bilinmektedir. Çalışmalar, cinsiyet hormonlarının düzeylerindeki farklılıkların dişeti iltihabını artırdığını göstermiştir. Hamilelik sürecinde kadınlarda dişeti iltihabı durumlarının daha fazla görülmesinin nedeni de budur. Doğum kontrol ilaçları da hormon düzeylerinde değişikliklere yol açar. Bu da plağa bağlı gingivitise benzer şekilde dişeti değişimlerine sebep olur.

Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar
Organ-doku nakli ardından ve hemolitik anemi tedavisinde uygulanan vücudun savunma sistemini baskı altına alan immunosupresif ilaçlar: Bilindiği gibi İmmün sistem vücudun savunma sistemini oluşturur. Organ nakillerinde bu sistemin, nakledilen organa karşı reaksiyon göstermemesi ve yapılan naklin başarısızlıkla sonuçlanmaması için baskılanması gerekir. Bunun için immunosupresif (immün sistemi baskılayan) ilaçlar kullanılır. Bu ilaçların bazıları: Sandimmun Neoral (Siklosporin),  Prograf (Takrolimus), Cellcept,  Imuran (Azathioprine), Myfortıc (Mikofenolat Sodyum), Prednol, ve Codelton. Bu ilaçların prospektüsleri de incelenecek olursa yan etkileri arasında dişeti iltihabı, dişeti büyümesi, gingivit, diş eti hiperplazisi, diş etlerinde şişlik veya hassasiyet gibi değişik notların olduğu fark edilecektir.

Vücuttaki istek dışı kasılmaları engelleyen ve epilepsi tedavisinde kullanılan antikonvülsanlar yaniantiepileptik ilaçlar.Bu grupta yer alan ve yaygın bir biçimde  kullanılan ilaç Fenitoin (PHT,5,5-difenilhidantoin)’dir. Bu ilacın kullanımında hastaların %40 ile %90’ında değişen rakamlarla dişeti büyümesi ve bu sebeple oluşan estetik sorunlar, dişlerde yer değiştirme ve gömülü diş vakalarının görüldüğü bildirilmektedir.

Antidepresanlar

Kalp hastalıklarında ve antihipertansif (hipertansiyon düzenleyici) olarak ilaçlar kalsiyum kanal blokörleri: Tansiyon ve koroner yetmezliklerde kullanılan ilaçlardır. Hücre zarından hücrenin içine Ca+2 formundaki kalsiyum iyonlarının geçişini önler ve kan basıncını azaltır. Dişeti büyümesine sebep olan kalsiyum kanal blokörleri Nifedipin, Amilodipine, Diltiazem, manidipin, verapamil, felodipin, nicardipin, nitredipin. Bu grup ilaçların kullanımında Fenitoin’e bağlı ortaya çıkan dişeti sorunlarına benzer sorunlar yaşanır. Dişeti dokuları büyür, dişeti dişlerin kronlarını örter. Bu durum yemek yemeyi güçleştirir. Dişeti doku gevşek bir kıvama bürünür.